Za njega je pitbul mačji kašalj: Ovo je kangal, koji je ubio vuka na Pešteru, izvoze ga u Afriku
Čitava Srbija priča danas priču o psu koji je ubio vuka u domaćinstvu Kurtagića na Pešterskoj visoravni.
Ko je zapravo pas heoj?
Kangal, odnosno turski kangal, tradicionalna je turska rasa velikog psa čuvara stoke. Naziv rase potiče od grada i okruga Kangal u provinciji Sivas, najistočnijoj provinciji Centralnoanatolijskog regiona u središnjoj Turskoj. Boja dlake varira od svetložute do vučje sive, uvek sa karakterističnom crnom maskom.
Kangal je tradicionalni pas čuvar stada, koji se drži uz ovce radi odbrane od vukova i drugih predatora. Pojedini primerci izvezeni su u afričke zemlje poput Namibije, Kenije i Tanzanije, gde uspešno štite lokalna stada od geparda, čime doprinose očuvanju ove ugrožene vrste. Kangal je radna rasa poreklom iz Centralne Anadolije, a njegovo ime potiče od istoimenog grada i okruga u provinciji Sivas. Pastiri ga već vekovima koriste za zaštitu stoke od vukova i drugih grabljivica.
Međunarodna kinološka federacija (Fédération Cynologique Internationale – FCI) zvanično je priznala kangala 1989. godine, dok je najnoviji standard rase objavljen 2018. godine.
Kinološki savez Ujedinjenog Kraljevstva priznao je turskog kangala u aprilu 2013. godine, a početkom iste godine objavljen je i privremeni standard rase. Vlasnici pasa registrovanih kao anatolijski ovčari mogli su da podnesu zahtev za preregistraciju pod novim nazivom.
Od 1994. godine oko 300 pasa rase kangal dodeljeno je farmerima u Namibiji kroz program Fondacije za zaštitu geparda, s ciljem zaštite stoke od napada ovih životinja, a program je kasnije proširen i na Keniju. Od tada se procenjuje da je broj geparda koje farmeri godišnje ubijaju smanjen sa 19 po farmeru na 2,4. Na više od 80 odsto farmi koje su uvele kangale gubici stoke su znatno smanjeni. Većina geparda koji se i dalje ubijaju strada nakon konkretnih napada na stoku, dok su ranije farmeri pratili i ubijali svaku jedinku koja bi se približila farmama.
Naziv anatolijski ovčarski pas koristi se u Sjedinjenim Američkim Državama za pse poreklom od regionalnih turskih pasa čuvara stoke, prvenstveno kangala, ali i akbaša, još od kasnih šezdesetih godina 20. veka. Godine 1967. poručnik američke mornarice Robert Balard, tada stacioniran u Turskoj, nabavio je dva radna psa čuvara stoke – Zorbu i Peki – od odgajivača iz okoline Ankare. Zorba je bio dugodlaki pas šarenog krzna, dok je Peki bila kratkodlaka ženka svetložute boje. Balard se krajem šezdesetih vratio u SAD i poveo pse sa sobom, a 1970. godine oni su dobili prvo leglo, čime su postali temelj rase u Sjedinjenim Državama. Ubrzo je osnovan i rasni klub, a dodatni primerci uvezeni su iz Turske.
Međutim, američki odgajivači su pri razvoju rase delovali bez jasnog razumevanja regionalnih razlika među turskim pastirskim psima, što je dovelo do toga da se u SAD gaje psi različite dužine dlake, boja i šara, dok se u Turskoj pojedine rase uzgajaju ujednačeno, sa jasno definisanim tipom dlake. Ovaj problem dodatno je produbljen činjenicom da je većina pasa poticala iz prelazne zone između glavnih uzgajivačkih područja akbaša i kangala, gde se mogu naći primerci oba tipa.
Tokom narednih godina došlo je do nesuglasica između američkih i turskih odgajivača. Amerikanci su tvrdili da su njihovi psi „pravi“ turski ovčari, dok su turski odgajivači smatrali da je reč o mešavini više turskih rasa. Razmenjivane su međusobne optužbe, pri čemu su Amerikanci optuživali Turke da prodaju pse sumnjivog porekla kao posebne rase, dok su Turci tvrdili da Amerikanci uzgajaju ukrštene pse. Naziv „anatolijski ovčarski pas“ ne koristi se u Turskoj, gde se ovi psi često nazivaju opštim imenom čoban köpeği, što znači „pastirski pas“, odnosno pas čuvar stoke. Od osamdesetih godina Amerikanci gotovo isključivo uvoze kangale, pa se anatolijski ovčar sve više približava tom tipu, iako se i dalje povremeno rađaju štenci mešovitog izgleda. Turske vlasti i dalje odbijaju da anatolijskog ovčara priznaju kao čistu tursku rasu.
Kangali obično dostižu visinu od 72 do 78 centimetara u grebenu, dok su ženke visoke od 65 do 73 centimetra, uz toleranciju od dva centimetra kod oba pola.
Kangal nije tako masivan kao neke druge mastif rase, što mu omogućava veću brzinu i okretnost. Može dostići brzinu i do 56 kilometara na čas. Gusta poddlaka pruža izolaciju tokom oštrih anatolijskih zima i štiti od jakog letnjeg sunca, dok spoljašnji sloj odbija vodu i sneg. Ovakva struktura dlake omogućava efikasnu regulaciju telesne temperature, a ujedno je dovoljno čvrsta da ublaži povrede od ujeda vukova.
Kangal je i dalje pre svega tradicionalni pas čuvar stada, uzgajan da štiti ovce od vukova i drugih predatora. Njegova primena u afričkim zemljama, gde štiti stoku od geparda, pokazala se kao uspešan model koji doprinosi očuvanju ugroženih populacija ovih divljih mačaka.
(Telegraf.rs)
