Nevjerovatna ISTINA o maslinovom ulju od 6 € – što proizvođači NE ŽELE da znaš!
Police supermarketa pune su maslinovih ulja sa širokim rasponom cijena. Jedna boca košta 5 ili 6 eura, druga 15 ili 16, a obje su označene kao “ekstra djevičansko”. Logično pitanje je – šta zapravo kupujemo i kako je moguće da je razlika gotovo trostruka?
Odgovor nije jednostavan, ali razlika obično počinje – na drvetu. Zašto su neka maslinova ulja tako jeftina?
1. Industrijska proizvodnja i ogromne količine
Najjeftinija ulja obično dolaze iz velikih proizvodnih sistema, najčešće iz Španije, koja je najveći svjetski proizvođač maslinovog ulja. Masline se beru mašinski, često sa velikih plantaža, a proizvodnja je optimizovana za količinu, a ne za karakter.
Velike količine znače nižu cijenu po litri. Ekonomija obima ovdje igra ključnu ulogu.
2. Mješavine iz više zemalja
Na etiketi često piše “mješavina maslinovih ulja iz EU” ili čak “EU i van EU”. To znači da se ulja različitog porijekla miješaju kako bi se postigla ujednačena boja, aroma i okus – ali i stabilna, niža cijena.
Takva ulja rijetko imaju izraženu aromu ili prepoznatljivost sorte. Cilj je neutralnost i široko prihvatanje.
3. Kasnija berba i niži kvalitet ploda
Ulje višeg kvaliteta često dolazi od maslina koje se beru ranije, još zelene. Takvo voće daje manje ulja, ali intenzivniji okus i više polifenola (antioksidansa).
Kod jeftinijih ulja, masline se beru kasnije, kada su zrelije, i daju više ulja. To povećava upotrebljivost, ali je okus blaži, a nutritivna vrijednost može biti niža.
4. Marketing i pakovanje
Skuplja ulja često dolaze u tamnim staklenim bocama, s jasnim informacijama o sorti, regiji i godini berbe. Iza njih stoje manji proizvođači, kontrolirane plantaže i kraći put od berbe do prerade.
Jeftinija ulja često dolaze u prozirnoj plastici ili tankom staklu, bez preciznih informacija o sorti ili tačnom porijeklu. Da li to znači da je jeftino ulje loše? Ne nužno. Ako na boci piše “ekstra djevičansko”, ulje mora ispunjavati određene hemijske i senzorne kriterije. Ali unutar te kategorije, raspon kvalitete je širok.
Jeftino ulje može biti prilično solidno za kuhanje i termičku obradu. Ali ako ga koristite sirovo – za salate, bruskete ili za završetak obroka – razlika u aromi, gorčini i ljutini postaje očigledna. Skuplja ulja obično imaju izraženiji miris svježe pokošene trave, artičoke ili badema, blagu gorčinu i ljutinu u grlu – znak prisutnosti polifenola. Jeftina ulja su često bezlična, bljutava i nedostaje im kompleksnosti.
Za šta zapravo plaćamo?
Kod skupljih ulja plaćamo za:
raniju berbu i niži prinos
brzu obradu nakon berbe
kontrolirano porijeklo
specifičnost sorte
intenzivniji okus i veći sadržaj antioksidansa
Kod jeftinijih plaćamo za volumen i stabilnost proizvoda, ali ne i za karakter. Ako maslinovo ulje koristite kao začin – vrijedi uložiti više. Ako ga koristite za svakodnevno kuhanje – razlika od 10 eura možda neće promijeniti okus vašeg jela. U konačnici, pitanje nije da li je jedno “dobro”, a drugo “loše”, već da li znate šta kupujete – i za šta ga koristite.
